Free-Float là gì? Đặc điểm, ý nghĩa và cách tính tỷ lệ Free Float

Free-Float là gì?

Free Float là những cổ phiếu được giao dịch tự do và công khai trên thị trường chứng khoán. Đây là những cổ phiếu đã niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán, mà nhà đầu tư có thể mua bán tự do, không bao gồm cổ phiếu bị hạn chế do các cổ đông lớn nắm giữ.

Nói cách khác, Free Float đại diện cho số lượng cổ phiếu thực sự lưu thông trên thị trường, không bị đóng băng bởi các cổ đông nội bộ, nhà đầu tư chiến lược hay tổ chức có liên quan.

Đặc điểm của Free-Float

Tỷ lệ Free Float là chỉ số quan trọng trong lĩnh vực đầu tư chứng khoán. Dưới đây là các đặc điểm nổi bật:

• Tính động: Chỉ số Free Float không cố định mà thay đổi theo thời gian, tùy thuộc vào hoạt động mua bán của cổ đông lớn, phát hành thêm cổ phiếu hoặc chương trình mua lại cổ phiếu.

• Phụ thuộc yếu tố nội tại: Free Float chịu ảnh hưởng bởi chiến lược kinh doanh, cơ cấu sở hữu, vốn đầu tư và kế hoạch tăng vốn của doanh nghiệp.

• Phản ánh thực tế giao dịch: Tỷ lệ Free Float thể hiện mức độ linh hoạt và khả năng thanh khoản thực tế của cổ phiếu trên sàn giao dịch.

• Tiêu chí lựa chọn danh mục chỉ số: Các chỉ số như VN-Index, VN30 đều tính toán dựa trên vốn hóa theo Free Float thay vì tổng vốn hóa.

Tỷ lệ Free-Float thể hiện số cổ phiếu có thể tự do chuyển nhượng trên sàn chứng khoán

Ý nghĩa của tỷ lệ Free Float trong đầu tư

Tính thanh khoản

Tỷ lệ Free Float cao cho thấy số lượng cổ phiếu có sẵn để giao dịch lớn, giúp nhà đầu tư dễ dàng mua bán mà không gây biến động giá mạnh. Ngược lại, khi tỷ lệ Free Float thấp, việc mua bán cổ phiếu trở nên khó khăn hơn, đồng thời dễ xuất hiện tình trạng giá cổ phiếu bị đẩy lên hoặc giảm mạnh do thiếu hàng.

Quyền biểu quyết và kiểm soát

Tỷ lệ Free Float phản ánh mức độ phân tán quyền lực trong doanh nghiệp. Khi Free Float thấp, quyền kiểm soát tập trung vào tay các cổ đông lớn, các quyết định quan trọng có thể được thông qua nhanh chóng nhưng ít chịu sự giám sát từ cổ đông nhỏ lẻ.

Ngược lại, Free Float cao giúp phân tán quyền biểu quyết, tạo cơ chế kiểm soát và cân bằng quyền lực tốt hơn, bảo vệ lợi ích của nhà đầu tư cá nhân.

Xác định giá trị thực tế

Khi tỷ lệ Free Float cao, giá cổ phiếu phản ánh chính xác hơn cung cầu thị trường thực tế thay vì bị chi phối bởi ý chí của một vài cổ đông lớn. Điều này giúp nhà đầu tư đánh giá đúng hơn về giá trị doanh nghiệp.

Các chỉ số chứng khoán lớn như VN-Index, VN30 hiện nay đều áp dụng phương pháp tính theo vốn hóa điều chỉnh Free Float, giúp phản ánh chính xác hơn diễn biến thực tế của thị trường.

>> Xem thêm: Thị giá cổ phiếu là gì? Các yếu tố ảnh hưởng đến thị giá cổ phiếu

Tính minh bạch và công bằng

Tỷ lệ Free-Float cao giúp đảm bảo công bằng và minh bạch cho các nhà đầu tư tham gia thị trường chứng khoán. Bởi giá trị cổ phiếu sẽ được quyết định bởi nhu cầu thị trường thay vì bị chi phối bởi một số cổ đông nắm giữ lượng lớn cổ phiếu. 

>> Xem thêm: Cung cầu là gì? Các yếu tố ảnh hưởng tới tác dụng của quy luật cung cầu

Free-Float đảm bảo tính công bằng cho các nhà đầu tư

Những trường hợp không được chuyển nhượng cổ phiếu

Cổ phiếu trên thị trường được chia thành hai nhóm: cổ phiếu tự do chuyển nhượng (Free Float) và cổ phiếu bị hạn chế chuyển nhượng. Các trường hợp cổ phiếu không được tự do chuyển nhượng bao gồm:

• Cổ phiếu của cổ đông sáng lập: Theo Luật Doanh nghiệp 2020, cổ phiếu của cổ đông sáng lập bị hạn chế chuyển nhượng trong thời gian ít nhất 3 năm kể từ ngày công ty được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

• Cổ phiếu ưu đãi: Cổ phiếu ưu đãi thường đi kèm các điều kiện hạn chế chuyển nhượng trong một khoảng thời gian nhất định theo quy định của Điều lệ công ty.

• Cổ phiếu của cổ đông lớn: Cổ phiếu thuộc sở hữu của cổ đông nắm giữ trên 5% vốn điều lệ và các bên có liên quan không được tính vào Free Float.

• Cổ phiếu quỹ: Cổ phiếu mà công ty mua lại và đang nắm giữ (cổ phiếu quỹ) không được tính vào Free Float.

• Sở hữu chéo: Cổ phiếu do các công ty con hoặc công ty liên kết nắm giữ lẫn nhau cũng bị loại trừ khỏi Free Float.

• Cổ phiếu đang trong thời gian hạn chế giao dịch: Cổ phiếu của người nội bộ (giám đốc, thành viên HĐQT, Ban kiểm soát) thường bị hạn chế giao dịch trong các thời điểm nhạy cảm như trước khi công bố thông tin tài chính.

Những trường hợp không được chuyển nhượng cổ phiếu

Cách tính tỷ lệ Free-Float

Công thức tính tỷ lệ Free-Float:

Trong đó:

• Số lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng = Tổng số cổ phiếu đang lưu hành - Số cổ phiếu bị hạn chế chuyển nhượng

• Tổng số cổ phiếu đang lưu hành: Là toàn bộ số cổ phiếu mà công ty đã phát hành ra công chúng

Ví dụ minh họa:

Công ty XYZ có tổng số 20 triệu cổ phiếu đang lưu hành, trong đó:

• Cổ đông sáng lập nắm giữ: 6 triệu cổ phiếu
• Nhà đầu tư chiến lược: 4 triệu cổ phiếu
• Cổ phiếu quỹ: 1 triệu cổ phiếu

Số lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng = 20 - 6 - 4 - 1 = 9 triệu cổ phiếu

Tỷ lệ Free Float = (9 / 20) × 100% = 45%

Quy tắc khi làm tròn tỷ lệ Free-Float

Trên thực tế, để tránh tình trạng chỉ số lẻ hoặc bị nhiễu khi tỷ lệ Free-Float của các cổ phiếu thay đổi trong kỳ, các sở giao dịch chứng khoán đã đặt ra nguyên tắc làm tròn như sau:

Chu kỳ điều chỉnh:

• Tỷ lệ Free Float được rà soát và điều chỉnh định kỳ 6 tháng/lần (thường vào tháng 6 và tháng 12)
• Trong trường hợp có biến động lớn như tăng vốn, mua bán cổ phần lớn, sáp nhập, tỷ lệ có thể được điều chỉnh giữa kỳ

Quy tắc làm tròn tỷ lệ Free-Float

Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ Free-Float

Tỷ lệ Free-Float có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố sau: 

• Cơ cấu sở hữu của cổ đông: Khi cổ đông lớn tăng tỷ lệ nắm giữ thông qua mua thêm cổ phiếu hoặc nhận chuyển nhượng, Free Float sẽ giảm và ngược lại.

• Phát hành cổ phiếu mới: Việc phát hành thêm cổ phiếu ra công chúng có thể làm tăng Free Float nếu cổ phiếu mới không bị hạn chế chuyển nhượng.

• Chương trình mua lại cổ phiếu: Khi công ty mua lại cổ phiếu quỹ, số lượng cổ phiếu lưu thông giảm, dẫn đến Free Float giảm theo.

• Chương trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước: Khi Nhà nước thoái vốn tại các doanh nghiệp, tỷ lệ Free Float thường tăng lên đáng kể.

• Giao dịch thỏa thuận lớn: Các giao dịch chuyển nhượng cổ phần quy mô lớn giữa các cổ đông chiến lược có thể làm thay đổi tỷ lệ Free Float.

• Sáp nhập và mua bán doanh nghiệp: Hoạt động M&A thường dẫn đến sự thay đổi lớn về cơ cấu cổ đông và tỷ lệ Free Float.

• Thời gian hạn chế chuyển nhượng hết hạn: Khi cổ phiếu của cổ đông sáng lập hoặc cổ phiếu ưu đãi hết thời gian hạn chế, Free Float có thể tăng đột biến.

Tỷ lệ Free-Float có thể giảm khi các doanh nghiệp thỏa thuận chuyển nhượng cổ phiếu

Các câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ Free-Float bao nhiêu là tốt?

Trên thực tế, không có một con số cụ thể nào quy định tỷ lệ Free-Float là tốt. Tỷ lệ Free-Float có thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như ngành hàng, nhu cầu thị trường hay nội tại doanh nghiệp. Tuy nhiên, cần lưu ý tỷ lệ Free-Float phải đủ lớn để đảm bảo tính thanh khoản. 

Cổ phiếu Free-Float là gì?

Cổ phiếu Free-Float là cổ phiếu mà các nhà đầu tư có thể giao dịch mua bán trên sàn chứng khoán. 

Xem tỷ lệ Free-Float ở đâu?

Tỷ lệ Free-Float sẽ khác nhau tùy thuộc vào khối lượng cổ phiếu được lưu hành tại từng thời điểm. Do đó, nhà đầu tư có thể tự tính tỷ lệ Free-Float dựa trên công thức: Tỷ lệ Free-Float = Khối lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng / Khối lượng cổ phiếu đang lưu hành.

Tỷ lệ Free-Float có ý nghĩa gì?

Tỷ lệ Free-Float thể hiện số lượng cổ phiếu mà nhà đầu tư có thể giao dịch so với khối lượng đang lưu hành trên thị trường chứng khoán.

Trên đây là tổng hợp kiến thức cơ bản về Free-Float là gì, ý nghĩa và cách tính tỷ lệ Free-Float. Hy vọng bài viết này có thể cung cấp giá trị hữu ích cho người đọc. Theo dõi chuyên mục chứng khoán để cập nhật kiến thức đầu tư mỗi ngày nhé!